انتخابات اسرائیل در سایه چهار سال جنگ، شکاف‌های عمیق داخلی و بحران اعتماد برگزار می‌شود؛ اما نتیجه صندوق‌های رأی لزوماً تعیین‌کننده دولت آینده نیست. در ساختار پیچیده سیاسی این رژیم، پیروزی انتخاباتی ممکن است به بن‌بست قدرت ختم شود.
جنگ، شکست امنیتی و بحران مشروعیت
انتخابات ۲۷ اکتبر اسرائیل در شرایطی برگزار می‌شود که پیامدهای حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳، جنگ‌های منطقه‌ای و مناقشه بر سر عملکرد دولت بنیامین نتانیاهو همچنان بر فضای سیاسی سایه انداخته است. این انتخابات در ظاهر فرصتی برای داوری درباره عملکرد نخست‌وزیری است که امنیت را محور اصلی سیاست خود قرار داده، اما نتوانسته است شکاف‌های داخلی و مناقشات بر سر مسئولیت شکست امنیتی را از میان بردارد.
حامیان نتانیاهو، شکست‌های ۷ اکتبر را به عملکرد نهادهایی نسبت می‌دهند که به ادعای آن‌ها در برابر نخست‌وزیر مقاومت کرده‌اند و در مقابل، بر حملات نظامی دولت او علیه دشمنان اسرائیل تأکید می‌کنند. نتانیاهو نیز با وعده تغییر چهره خاورمیانه، تلاش دارد خود را تنها گزینه قادر به پیشبرد اهداف راهبردی اسرائیل معرفی کند.
در سوی مقابل، مخالفان او معتقدند دستاوردهای نظامی، شکست راهبردی و امنیتی ۷ اکتبر را جبران نکرده است. تداوم درگیری‌ها در غزه، لبنان، ایران و یمن، همراه با اتهام‌های فساد و کاهش اعتبار بین‌المللی اسرائیل، به محورهای انتقاد از دولت تبدیل شده‌اند. بااین‌حال، شدت اختلافات هنوز به جابه‌جایی گسترده رأی‌دهندگان میان دو اردوگاه منجر نشده است.
بازی انتخاباتی؛ قدرتی فراتر از آرای عمومی
در انتخابات اسرائیل، پیروزی در صندوق رأی به‌تنهایی به معنای دستیابی به قدرت نیست. نظام پارلمانی این رژیم، تشکیل دولتی برخوردار از حمایت دست‌کم ۶۱ نماینده از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را ضروری می‌کند. از همین رو، سرنوشت احزاب کوچک و توانایی آن‌ها برای عبور از حدنصاب انتخاباتی می‌تواند به‌اندازه عملکرد احزاب بزرگ اهمیت داشته باشد.
حدنصاب ۳٫۲۵ درصدی به این معناست که آرای احزابی که از این میزان عبور نکنند، در تقسیم کرسی‌ها محاسبه نمی‌شود. بنابراین، حتی فهرستی که بخشی از جامعه را نمایندگی می‌کند، ممکن است به دلیل فاصله‌ای اندک با حدنصاب، از ورود به پارلمان بازبماند و آرای آن عملاً از معادله تشکیل دولت حذف شود.
توافق‌های انتقال آرای مازاد نیز بر این پیچیدگی می‌افزایند. احزابی که پیشاپیش با یکدیگر توافق کرده‌اند، می‌توانند از توزیع آرای باقی‌مانده برای کسب کرسی بیشتر بهره ببرند؛ امکانی که برای فهرست‌های فاقد شریک انتخاباتی وجود ندارد. در نتیجه، ترکیب پارلمان آینده الزاماً بازتاب ساده و مستقیم ترجیحات رأی‌دهندگان نخواهد بود.
ائتلاف‌های شکننده و خطر تکرار انتخابات
پس از اعلام نتایج، رئیس‌جمهور اسرائیل با نمایندگان احزاب مشورت می‌کند و مأموریت تشکیل دولت را به نامزدی می‌سپارد که از شانس بیشتری برای جلب حمایت پارلمانی برخوردار باشد. مرحله اصلی بحران اما از همین‌جا آغاز می‌شود؛ چانه‌زنی میان احزابی که بسیاری از آن‌ها همکاری با اردوگاه مقابل را رد کرده‌اند.
اگر نتانیاهو نتواند اکثریت لازم را حفظ کند و مخالفانش نیز به توافقی برای تشکیل دولت نرسند، اسرائیل با بن‌بست سیاسی مواجه خواهد شد. مخالفت برخی احزاب میانه‌چپ با ائتلاف تحت رهبری نتانیاهو و امتناع شماری از جریان‌های میانه‌راست از همکاری با احزاب عربی، دامنه گزینه‌های موجود را محدود می‌کند. در چنین شرایطی، حتی کسب آرای بیشتر از سوی مخالفان نخست‌وزیر نیز تضمینی برای کنارزدن او نخواهد بود.
بی‌ثباتی؛ برنده محتمل انتخابات
تجربه سیاسی اسرائیل نشان داده است که حتی احزاب پیروز نیز ممکن است در رقابت بر سر تشکیل دولت مغلوب ائتلاف‌سازی رقبای خود شوند. در سال ۲۰۰۹، «تسیپی لیونی» با وجود کسب بیشترین آرا نتوانست دولت تشکیل دهد و نتانیاهو قدرت را به دست گرفت. در سال ۲۰۲۱ نیز «نفتالی بنت» با اتکا به ائتلافی ناهمگون، نخست‌وزیری را از نتانیاهو گرفت؛ دولتی که عمر آن کوتاه بود و در سال ۲۰۲۲ فروپاشید.
اکنون نیز احتمال دارد انتخابات نه به حل بحران سیاسی، بلکه به مرحله تازه‌ای از چانه‌زنی، جذب نمایندگان جداشده و تلاش برای تشکیل ائتلافی شکننده منتهی شود. حتی تشکیل دولت اقلیت یا ائتلافی موقت برای کنارزدن نتانیاهو و برگزاری انتخابات مجدد، از گزینه‌های مطرح است.
در نهایت، مسئله اصلی فقط ماندن یا رفتن نتانیاهو نیست؛ بلکه ناتوانی ساختار سیاسی اسرائیل در تبدیل آرای عمومی به دولتی باثبات است. در شرایطی که جنگ، بحران اعتماد و اختلافات داخلی همچنان پابرجاست، ممکن است انتخابات ۲۷ اکتبر به‌جای پایان‌دادن به منازعه بر سر قدرت، صرفاً دور تازه‌ای از آن را آغاز کند.
نظر شما